NGUYỄN VĂN ĐẮC VÀ TẬP THƠ CÁI RỐN

  P/S: Tôi vừa nhận được tập thơ CÁI RỐN của anh Nguyễn Văn Đắc gửi tặng  lang thang trên mạng lại gặp bài viết của Ngô Hương Giang với những cảm nhận rất hay về tập thơ. Xin mang về đây giới thiệu cùng đọc giả
 INguyễn Văn Đắc và hành trình tìm về văn hóa Việt
                                                                                                                         Ngô Hương Giang

   Văn hóa của bất cứ quốc gia nào cũng là con đường tìm về gian nan nhất của đời người nó thử thách lòng kiên nhẫn và tình yêu đất nước. Mỗi một nền văn hóa được kết tạo bởi những hằng số vật chất và phi vật chất khác nhau theo nghĩa ấy quy định cách nghĩ và tầm nhận thức về con người khác nhau. Có những hành nhân cả đời cũng không đến được cái đích tận thiện tận mỹ mà nền văn hóa ấy trao tặng nhưng cũng có những tâm hồn nhạy cảm chỉ một thức nhận bất chợt hiện về đã hé lộ chiều sâu của cả một tiến trình văn hóa dân tộc thông qua những hình ảnh biểu tượng gần gũi.
     Đọc Cái Rốn của Nguyễn Văn Đắc chắc hẳn chúng tôi cũng như bao độc giả Việt Nam dẫu có trái ngược nhau về tầm nhận thức sức khái quát và tinh thần học thuật thì ít ra cũng cùng chung một nhận định Cái Rốn thực sự là mã giải (code) những ẩn số của văn hóa Việt. Không màu mè trong mỹ từ không cường điệu trong ý tưởng không tinh vi sắc sảo trong bút pháp nhưng những gì mà Nguyễn văn Đắc rút ra từ bài học lịch sử từ những giá trị triết lý trong Cái Rốn đã thành đối trọng thách thức những quy chuẩn của thơ và thực sự đi được vào lòng công chúng. Đành rằng thơ hay là ở hơi thơ là ở ý thơ nhưng cũng không ai từ chối luận điểm thơ hay là ở cái thực hòa quyện cùng cái nhẹ nhàng của cảm xúc sự hài hòa trong cấu trúc trong ngôn từ đượm ý vị dân gian. Độc giả thấy một Xuân Diệu tinh tế diệu vợi trong cảm nhận thấy một Chế Lan Viên sắc sảo điên cuồng trong cõi thơ một Bùi Giáng hoài nghi tồn tại nhận làm bạn với hư vô thì cũng lại thấy một giá trị một hình ảnh khác khi đến với thơ Nguyễn Văn Đắc hình ảnh của một con đường một lối dẫn về nguồn. Con người vốn siêu hình bởi vì con người sống thiên về nhận biết tồn tại với thực thể vật chất mà trong một đối trọng những giá trị tinh thần luôn có hướng thử thách sự vượt thoát của con người khỏi đam mê vật chất bao dung và ôm trọn tâm hồn. Với Cái Rốn chí ít Nguyễn Văn Đắc cũng thể hiện một thái độ rạch ròi một cá tính sáng tạo vững vàng một tâm thế hòa nhập - tâm thế của một người yêu đất mẹ như yêu mình. "Cái rốn sinh ra âm thầm lặng lẽ" nhưng lại " từ giọt máu của cha/ từ quặn đau của mẹ". Không phải bình luận nhiều về ý thơ trên tự bài thơ ý thơ giọng thơ đã thay lời độc giả nói về con người Nguyễn Văn Đắc. Nếu không phải là một người có ý thức tìm về văn hóa dân tộc nếu không phải là một người có ý thức rõ ràng về dòng máu quê hương đang chảy trong mình từng giây từng khắc tôi dám chắc Nguyễn Văn Đắc không thể viết lên nổi những câu thơ đạm bạc như thế. Đồng ý! Văn - thơ là sáng tạo nhưng sáng tạo mà không xa hiện thực nói quá mà vẫn có cơ sở vung bút lên cao mà vẫn nhìn về khay mực trong một sự quay lại thì đó mới là nghệ thuật đó mới là thơ. Tôi không mong Nguyễn Văn Đắc quá thực trong lời thơ bởi vì nếu như vậy giọng thơ sẽ trở nên thô kệch - quê mùa nhưng tôi cũng không mong Nguyễn Văn Đắc quá mải miết tìm đến thế giới của những mỹ từ của những kiểu cấu trúc mới lạ của một biểu hiện hình thức chủ nghĩa bởi như vậy Nguyễn Văn Đắc không còn là Nguyễn Văn Đắc. Với quan điểm ấy tôi nghĩ Nguyễn Văn Đắc đã vứt bỏ một cách không thương tiếc những dấu vết của một kiểu "thợ thơ" mà vượt lên thành một người sáng tác theo đúng nghĩa và dần dà đặt bàn chân thơ mỏng manh lên con đường nhiều chông gai của sáng tạo chuyên nghiệp. Với thái độ từ bỏ kiểu sáng tác "xu thời" một cách dứt khoát Nguyễn Văn Đắc đã nói lên tiếng nói chung của những thi nhân chân chính rằng thơ cần sự chân thật thơ phải là dự giãi bày của con tim dù rằng những yếu tố ấy không phải là tất cả để khẳng định một bài thơ một tập thơ là hay mang đến một khoái cảm viên mãn nơi độc giả nhưng rất cần thiết. Với quan niệm ấy Nguyễn Văn Đắc tình nguyện làm một vị thông ngôn đến gõ cửa những trái tim không may mắn trong cuộc sống thay họ giãi bày những tâm sự những nỗi đau mà họ đang phải gánh chịu từng ngày "Có những người khuyết tật bẩm sinh/ họ phải mang một thân thể dị hình/ họ đã thiếu cái mà họ có thể thiếu/ nhưng họ không thể thiếu cái họ không thể thiếu: cái rốn!". Cái giá trị của bài thơ đầu tiên nhưng cũng là tiếng nói của toàn tập thơ là ở giá trị nhân đạo là tinh thần hòa bình là ở sự chung tay xây đắp một xã hội tươi đẹp một xã hội " người với người sống để yêu nhau" (Nguyễn Khải). Cái rốn đơn giản chỉ là cái rốn nhưng cái rốn lại thiêng liêng như lòng mẹ bởi nó ngoài dòng máu tuôn chảy ngoài nỗi đau mà người mẹ phải chịu còn là sự thấp thỏm sự chờ mong sự hy vọng mà người mẹ ấy hướng về. Tôi xem "cái rốn" như là một biểu tượng (symbol) của toàn tập thơ mà những bài thơ khác cũng từ cái rốn đi ra. Giải mã được biểu tượng này tức là chúng ta giải mã được mục đích khi sáng tác tập thơ của tác giả từ đó tiệm cận đến thế giới tâm hồn nhà thơ. Toàn bộ tập thơ có 36 bài thơ dài ngắn không giống nhau nhưng đều là những mảnh ghép khác nhau của cùng một triết lý về cái rốn mà sự hoán đổi trong cấu trúc tập thơ theo bất kỳ vị trí nào cũng không làm mất đi sự liên kết đề tài chặt chẽ của nó. Dòng sông tuổi mẹ là bản hồi ký chi tiết về quá trình hình thành cái rốn với bao đau đớn với bao nhọc nhằn mà mẹ nếm trải trong đó dòng sông chính là đời mẹ trôi chảy qua những khúc đoạn khác nhau của thế sinh: từ "nắng dãi mưa dầm đời mẹ gian truân/ từng gánh nước oằn vai lưng còng vai nặng" đến " khi nước lớn khi nước rong/ nước rong mẹ còng lưng tát nước/ nước lớn lụt về mẹ xuôi ngược lo toan". Tôi nghĩ sinh con cái khó nhất không phải là ở chuyện sinh nở không phải là ở chuyện dưỡng dục mà cốt yếu là ở nuôi dưỡng hy vọng về đứa con. Chính cái hy vọng ấy mới là điểm neo đậu cho người mẹ sống và đi hết cuộc đời mà không chùn chân trước sóng gió đời người. Quả trứng lại là một bản tường trình sống khác về sự tinh tế trong cảm thức nhà thơ nó mỏng manh "rất dễ vỡ/ rơi thì vỡ/ bóp thì vỡ" nhưng lại là cội nguồn của sự sống " tự bung ra để hiện hữu một hình hài" đó là sự hiện sinh tất yếu. Cái triết lý giản đơn ấy tuy bình dị song để hiểu đến gốc của nó có lẽ con người cần phải đi hết đời mình mới ngộ ra và tiệm cận đến chân lý. Quả trứng là biểu trưng cho mầm sống và do đó nó là một phần quan yếu không tách rời của cái rốn nối kết giữa cái phôi thai với cái thành hình đó là cái tinh tế của tư duy thơ Nguyễn Văn Đắc. Cảm tác về ngày sinh cháu nội lại là một sự đồng vọng khác của Cái Rốn nó là nhịp nối nhịp những hiện hữu muôn đời của tiếng cười nối liền tiếng khóc của thơ và đời của hy vọng nối tiếp hy vọng "từ ngày mẹ cháu mới sánh duyên/ ông đây lại được đứa dâu hiền/ mất con được cháu dâu hiền thảo/ kết nối thông gia với bạn hiền". Nguyễn Văn Đắc đã thực sự tách mình thành một người khác để nhìn về bản thân để nhìn về quá khứ để yêu hơn cái hiện tại và háo hức cho "mùa tương lai" chắc đến đây không cần phải nói nhiều cái giá trị thơ Nguyễn Văn Đắc đã rõ. Với Ký ức thời gian Nguyễn Văn Đắc đã vẽ lên bức tranh của lịch sử của triết lý nhân sinh của sự nối kết biện chứng giữa quá khứ và hiện tại của cái rốn khi sinh ra và của cái rốn khi được chôn xuống của tuổi trẻ và của sự già nua tuổi tác từ " biển trẻ quá sức thần Phù Đổng/ thân vẫy vùng sóng cuộn trào dâng" đến "ta thảng thốt dưới trời chiều bảng lảng/ thấy biển già - nhanh quá - thời gian" cuối cùng nhà thơ nhận ra sự phũ phàng của tạo hóa " sáng thanh niên chiều biển đã bạc đầu/ ta nín lặng nghe thời gian qua mau". Chắc hẳn Nguyễn Văn Đắc là một người rất từng trải nên ý thơ của anh mới thấm đẫm những tâm sự những dãi bày chân thực như để nói về mình nhưng cũng là để nói về người đến thế! Song tôi cũng nghĩ Nguyễn Văn Đắc là người rất sợ thời gian anh sợ bởi vì anh muốn cống hiến anh sợ bởi vì "đời quá nhanh mà tình ta còn níu" cái tình ấy luôn khao khát được nhập thế không phải là để thỏa mãn mà là để hiểu người hơn hiểu mình hơn và hiểu dân tộc hơn đó là ý nghĩ dẫu có "nhàm chán" trong một số độc giả nhưng chân thành mà nói nó không thể mất đi bởi nó đã là một trong văn hóa ứng xử Việt Nam từ bao đời nay. Đời tàu lại là một đoạn hồi ký khác của Cái rốn. Cái rốn là ý niệm về sự hoàn tất của đời người của cái thiêng liêng khi được sinh ra nhưng cũng là của cái linh nghiệm mang màu sắc tôn giáo khi về với đất mẹ đó là một chuyến đi đã được sắp đặt bởi tạo hóa mà điểm khởi đầu của nó là lòng mẹ và cái ga cuối của nó là đất mẹ. Đời tàu chính là đời người và cũng chính là cái rốn con tàu ấy để đến cái đích cuối cùng đã phải dừng chân ở biết bao bến đỗ mà mỗi một bến đỗ là một quãng khác nhau của sự gặp gỡ của sự chia ly của sự nuối tiếc của sự thăng hoa của " đêm về ánh sáng rong chơi/ tiếng tàu như tiếng à ơi ru hời/ ru bao thân phận cuộc đời/ mỗi thân phận ấy một đời tàu đi". Trong hành trình ấy của con tàu đời người Nguyễn Văn Đắc có lúc đã tự nhủ về một sự trả nợ với cuộc sống với đất mẹ bởi với anh và cũng như bao nhiêu sinh thể khác sống là một sự vay mượn một sự vay mượn vĩnh cửu một sự vay mượn không thể trả hết trong một kiếp đời "vay xuân một cánh mai vàng/ vay hạ nắng ấm gió ngàn hương bay.../vay ngày ánh sáng mông lung/ vay đêm một ánh trăng vàng dịu êm/...vay em một phút ngỡ ngàng/ vay quê hương điệu hò khoan dập dìu/...vay đời thân phận lắm điều bể dâu/ vay nhiều trả được bao nhiêu/ vay bao nhiêu nợ bấy nhiêu ân tình"( Vay). Có lẽ vì vậy mà có lúc anh muốn hóa mình thành " giữa ngàn cây trái giữa tòa hương thơm" (Tiếng trầm ca) để ru đời bằng những điều tinh túy nhất. Nếu Xuân Diệu tình nguyện làm Phấn thông vàng mang hương sắc tình yêu đến gõ cửa những trái tim thì Nguyễn Văn Đắc lại đến với đời theo một cách khác một cách đời hơn trần trụi hơn nhưng lại đúng với con người hơn "[ta muốn] một hoang tình bỏ bụi bờ/ một đêm ngồ ngộ lõa lồ bóng trăng/ một khắc say nghiêng ngả lòng" (Địa đàng). Nguyễn Văn Đắc đã bước qua địa giới của trần ai để đi vào thế giới của chiêm nghiệm của hồi cố " khi cuộc sống thời gian qua vội vã/ khi cuộc đời trăm vạn ngả chia ly/ khi bước chân ta mỏi gối phân kỳ/ ấy là lúc vô thường nhị hiện" đó không phải là tinh thần yếm thế của một người đã trải qua những sóng gió bụi trần ngược lại đó là một đúc kết một khái quát một tổng hợp lại những đợt sóng khác nhau của triết lí nhân sinh. Bởi vì nếu yếm thế theo hướng bi quan tôi dám chắc Nguyễn Văn Đắc không thể bật lên những khắc khoải sâu kín " ai cũng biết cũng chờ mọi chuyện/ nhưng vẫn thấy đau khi đối diện với đời/ vẫn thấy bàng hoàng xúc động lệ rơi/ vẫn thấy bức xúc trước luật đời nghiệt ngã.../xin cầu mong an lạc thân tâm" (Vô thường) đến như vậy. Vô thường là bài học của cuộc đời nhưng cũng là bảng liệt kê những ký ức đã qua để an lòng tìm về với mẹ với vị trí mà cái rốn ngày nào được cắt khỏi khúc ruột và nằm lại dưới đất sâu để thanh thản với mình nhưng cũng là để thanh thản với đời "thoát đời thoát tục thoát trần/ làm con chim nhỏ lâng lâng cõi trời" ( Tiếng trầm ca).
   Thơ là con đường từ trái tim ra cuộc sống. Thơ hay là thơ được luân chuyển từ một trái tim với những cảm xúc đa dạng nhiều vẻ. Muốn làm được điều ấy nhà thơ phải là người từng trải. Chẳng vậy mà Phan Ngọc đã bộc bạch với độc giả khi ông viết Đỗ Phủ - nhà thơ thánh với hơn một nghìn bài thơ "một công trình tôi đã mất ngót hai mươi năm dịch và viết chỉ mong tỏ lòng biết ơn vị thầy chung của nền thơ hai nước"(1). Tuy tuổi thơ của Nguyễn Văn Đắc trẻ hơn rất nhiều so với tuổi đời của anh nhưng tôi nghĩ với những gì mà anh gửi gắm trong Cái rốn đã chứng minh một điều Nguyễn Văn Đắc đã biết chọn điểm chín dừng chân hợp lý cho tập thơ. Tôi không khuyên anh phải đi tiếp nhưng tôi khuyên anh phải sống và làm việc hết trái tim của mình để mang đến cho độc giả những xúc cảm hay những giá trị và những bài học về nguồn mà anh đã nghiệm xét trong suốt hành trình tìm kiếm văn hóa Việt đạm bạc mà sâu sắc. Nếu có một lời góp ý cho tập thơ và cho lần xuất bản sau tôi không mong anh phải đổi mới bút pháp cũng không mong anh sử dụng những mỹ từ làm bóng bẩy ý thơ nhưng tôi mong anh tìm ra một nghệ thuật sắp đặt của riêng mình chặt chẽ hơn và hệ thống hơn giữa các bài thơ trong toàn tập thơ.

Dương Văn An - Huế ngày 10 tháng 01 năm 2010
N. H. G
(
Nguồn:vanthotre.sfi.vn)

Jalen

Thkniing like that i

Thkniing like that is really amazing http://tdslxi.com [url=http://bvfgtnvcayx.com]bvfgtnvcayx[/url] [link=http://oumbiy.com]oumbiy[/link]

Kindsey

Well I guess I don't

Well I guess I don't have to spend the weekend fiunirgg this one out! http://qudmwccrgb.com [url=http://gfdhvom.com]gfdhvom[/url] [link=http://ciukpdwrv.com]ciukpdwrv[/link]

Jetsin

Haha, shouldn't you

Haha, shouldn't you be charging for that kind of kneowedgl?!

truongtuan

thăm TB đọc bài của Hương Giang...
chúc TB sau Chiêm Bái Quê Nhà sẽ hào hứng sáng tác nhiều!

Trần Bình

Ghé thăm lần đầu và xin chúc bạn ngày cuối tuần an lành nhé!
Hẹn gặp lại sau

chào

[góp ý]| Viết bởi khanhlinh
-----------
Cám ơn khanhlinh.

Trần Bình

Em chưa gặp Ngô Hương Giang nhưng đúng là cảm nhận của anh(chị)ấy thì thật đặc sắc nó gợi mở và định thức làm cho người đọc cảm cái hay của CÁI RỐN một cách gần gủi hơn nhiều. Đúng là tri âm gặp tri kỷ. Chúc mừng nhà thơ Nguyễn Văn đắc yêu quí của chúng ta.

khanhlinh

Gửi Trần Bình

Ghé thăm lần đầu và xin chúc bạn ngày cuối tuần an lành nhé!
Hẹn gặp lại sau

chào

vovanhoaqt

Chúc mừng tác giả CÁI RỐN vớicamr nhận đặc sắc của Ngô Hương Giang. Tiengdantalu post entry nay rất đúng lúc!